AFWERKING VAN HET LEER

Wat betekent leerafwerking?

Het leer dat uit de looierij komt, is stijf, nog vochtig en nog niet erg mooi. Het laatste station voordat het in aanmerking kan komen voor het productieproces van schoenen, is de afwerkhal. Bij deze laatste bewerking wordt het leer gedroogd en soepel gemaakt, waarna het een verfbad krijgt.

Direct na het looien kan het leer nog niet worden verwerkt. Eerst moet het in de afwerkhal nog gebruiksklaar worden gemaakt. Het afwerken van leer omvat een groot aantal stappen: walken, schrapen, neutraliseren, verven, invetten, drogen en stempelen.

Wat betekent ‚afwalken‘?

In een eerste stap wordt het watergehalte van het leer verminderd. Deze bewerking wordt ook wel ‚afwalken‘ genoemd. Vroeger gebeurde dit handmatig, maar tegenwoordig maken walkmachines deze bewerking, waarbij het water uit het leren wordt geperst, een stuk gemakkelijker.

Wat betekent schrapen?

De halfgedroogde huiden worden afgeschaafd tot op een tevoren vastgelegde dikte (‚geëgaliseerd‘).

Wat is neutralisatie?

Tot op dit tijdstip zijn de dierenhuiden nog zuurhoudend. Als volgende stap wordt het leer dus geneutraliseerd, dat wil zeggen ontzuurd. Bij deze bewerking wordt het leer in een vat met heet water overgoten en zo van vrije zuren en neutrale zouten bevrijd. Deze stap is van groot belang in verband met de latere huidvriendelijkheid voor de drager.

Hoe wordt leer geverfd?

Wanneer het leer door en door moet worden geverfd, is dit de volgende stap. Het leer wordt in reusachtige vaten gelegd en in een organische of anorganische verf steeds weer om en om gedraaid totdat de verf in alle vezels is doorgedrongen.

Anders dan bij het door en door verven (ook wel transparant verven genoemd) is het dekkend verven. Daarbij krijgt het leer slechts aan één zijde een oppervlakkige verflaag. Hierbij wordt de verf op het oppervlak aangebracht met behulp van een spuitpistool of verfborstels. Veel laaggeprijsde leren schoenen van andere fabrikanten zijn alleen maar dekkend geverfd. Sioux gebruikt uitsluitend door en door geverfd leer. Dit zorgt voor een meerwaarde, een langere houdbaarheid en een slijtvastheid van de verf. Bij dekkend geverfd leer is elke kleine beschadiging onmiddellijk zichtbaar, omdat het ongeverfde leer door de kras zichtbaar wordt. Een ander belangrijk aspect is dat door en door geverfd leer (zoals de Sioux dat gebruikt) aanzienlijk luchtdoorlatender is dan dekkend geverfd leer omdat het leer bij het door en door verven zijn open poriën behoudt, terwijl deze bij het dekkende verven gesloten worden.

Waarom wordt leer ingevet of geolied?

Vóór deze bewerking is het verwerkte leer vaak relatief hard. De volgende veredelingsstap is het zogenaamde invetten. Dat gebeurt in een vat met warme lucht. Terwijl het vat draait, worden diverse minerale oliën of vetten toegevoegd. Dit verleent het leer meer soepelheid, elasticiteit, scheurvastheid en rekbaarheid – terwijl en passant hier de karakteristieke leergeur ontstaat. Deze karakteristieke leergeur is dus niet de natuurlijke geur van de dierenhuid, maar een resultaat van de bewerking ervan.

Wat is appreteren?

Een andere afwerkingsstap die vóór de droging wordt uitgevoerd, is de veredeling van het schachtleer. Daarbij wordt de bovenlaag van het leer van een beschermlaag voorzien. Deze appretuur beschermt het leer tegen invloeden van buitenaf en houdt het oppervlak glanzend.

Waarom wordt leer gestreken?

Het afgewerkte bovenleer wordt tussen metalen platen of onder warmtestraling gespannen en bij 40 tot 60 °C gedroogd. Na een tussenopslag van een tot twee dagen wordt het met behulp van zware handstrijkijzers of een pers bij 90 °C geperst, zodat een gelijkmatig oppervlak zonder vouwen ontstaat. Uit de ruwe huiden is nu met heel veel handwerk een eersteklas materiaal voor hoogwaardige schoenen ontstaan.